Journal of counseling research

fa تدوین چارچوب رواندرمانی عرفانی مبتنی بر دیدگاه مولانا Developing a Mystical Psychotherapy Framework Based on Rumi’s Perspective مشاوره خانواده Family Counseling كاربردي Applicable هدف:  هدف این پژوهش تدوین چارچوبی بومی برای روان‌درمانی عرفانی بر پایه آموزه‌های مولانا است؛ چارچوبی که با تکیه بر ظرفیت‌های عرفان ایرانی _ اسلامی، فهمی عمیق‌تر از ماهیت انسان، منشأ رنج روانی و مسیر درمان ارائه کند. ▐روش: مطالعه حاضر با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از تحلیل مضمون انجام شد. ابتدا مفاهیم بنیادین نظریه‌های روان‌درمانی به‌عنوان مضامین اولیه (قیاسی) تعیین گردید. سپس شش دفتر مثنوی معنوی به‌عنوان منبع اصلی داده‌ها تحلیل شد <a name="_Hlk214803474">و مضامین مرتبط با آموزه‌های مولانا، همراه با مضامین نوظهور، به‌صورت استقرایی استخراج گردید</a>. در مجموع حدود ۶۰۰ کد اولیه به‌دست آمد که پس از تجمیع و سازمان‌دهی در قالب ۴۴ مضمون فرعی و ۱۱ مضمون اصلی دسته‌بندی شد. برای سنجش اعتبار، یافته‌ها توسط پنج متخصص روان‌شناسی و ادبیات عرفانی بررسی و تأیید شد و شاخص روایی محتوایی کل (S-CVI/Ave) بیش از 0.79 به دست آمد. ▐یافته‌ها:  بر اساس دیدگاه مولانا، انسان دارای «خود اصیل» الهی و سالم است و در عین حال گرفتار «خودهای کاذب» ذهنی می‌شود که منشأ اصلی رنج روانی‌اند. مهم‌ترین آسیب‌ها شامل گرفتار شدن در هشیاری ذهنی، پندار کمال و دل‌بستگی به لذت‌های گذراست. سلامت روان در گرو رهایی از خودهای توهمی و بازگشت به حضور اصیل و تجربه یکتایی و یکپارچگی درونی است. در این چارچوب، تعارض‌های میان‌فردی ریشه در تعارض‌های درون‌فردی دارند و هدف نهایی درمان، آشکار شدن خود اصیل، دستیابی به هشیاری ناظر، تجربه آرامش و شادی اصیل درونی و تعالی انسانی است. ▐بحث و نتیجه‌گیری: چارچوب روان‌درمانی عرفانی مبتنی بر دیدگاه مولانا می‌تواند به‌عنوان رویکردی بومی و مکمل درمان‌های مرسوم، در ارتقای سلامت روان، مدیریت تعارض‌های درونی، افزایش خردمندی و رشد معنوی افراد مؤثر باشد. این چارچوب با تأکید بر خودشناسی، عبور از هویت‌های ذهنی و ارتقای هشیاری، ظرفیت فراهم کردن مبنایی برای توسعه مداخلات درمانی متناسب با فرهنگ ایرانی-اسلامی را دارد.   Aim: The aim of the present study was to develop a culturally grounded framework for mystical psychotherapy based on Rumi’s teachings; a framework that, drawing on the capacities of Iranian–Islamic mysticism, offers a deeper understanding of human nature, the origins of psychological suffering, and the path of treatment. ▌Methods: This study was conducted using a qualitative approach and thematic analysis. Initially, the fundamental concepts of psychotherapy theories were identified as primary (deductive) themes. Subsequently, the six volumes of the Masnavi Ma‘navi were analyzed as the main data source, and themes related to Rumi’s teachings, along with emergent themes, were inductively extracted. In total, approximately 600 initial codes were generated, which were then integrated and organized into 44 subthemes and 11 main themes. To assess credibility, the findings were reviewed and confirmed by five experts in psychology and mystical literature, and the overall content validity index (S-CVI/Ave) was found to be higher than 0.79. ▌Findings: According to Rumi’s perspective, human beings possess a divine, healthy “authentic self” while simultaneously becoming entangled in “false selves” generated by the mind, which constitute the primary source of psychological suffering. The most significant sources of disturbance include being trapped in mental consciousness, the illusion of perfection, and attachment to transient pleasures. Mental health depends on liberation from illusory selves and a return to authentic presence and the experience of inner unity and integration. Within this framework, interpersonal conflicts are rooted in intrapersonal conflicts, and the ultimate goal of therapy is the unveiling of the authentic self, the attainment of witnessing awareness, the experience of genuine inner peace and joy, and human transcendence. ▌Conclusion: A mystical psychotherapy framework based on Rumi’s perspective can function as a culturally rooted and complementary approach to conventional therapies, contributing to the enhancement of psychological well-being, the management of inner conflicts, the cultivation of wisdom, and individuals’ spiritual growth. By emphasizing self-knowledge, transcending mental identities, and elevating awareness, this framework has the capacity to provide a foundation for developing therapeutic interventions aligned with Iranian–Islamic culture. روان‌درمانی عرفانی, مولانا, مثنوی معنوی, خود اصیل, خود کاذب, هشیاری برتر Mystical psychotherapy, Rumi, Masnavi Ma‘navi, authentic self, false self, higher awareness 136 173 http://irancounseling.ir/journal/browse.php?a_code=A-10-3350-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyedehmaryam Farshadan سیده مریم فرشادان 100319475328460013308 100319475328460013308 Yes PhD in Counseling, Assistant Professor, Departmen of counselling, Farhangian University, Tehran, Iran. Email: m.farshadan@cfu.ac.ir دکتری مشاوره، استادیار، گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. m.farshadan@cfu.ac.ir